چه افرادی بیشتر دچار بیماریهای جسمی و روانی میشوند؟
- نشانهها، دلایل و راهکارهای علمی برای جلوگیری از فرسودگی
در روانشناسی سالهاست دربارهی گروهی از افراد صحبت میشود که در ظاهر قوی، مهربان و مسئولیتپذیرند؛ اما در عمق وجود با حجم عظیمی از استرس پنهان، فرسودگی روانی و حتی بیماریهای جسمی دستوپنجه نرم میکنند.
تحقیقات نشان میدهد برخی تیپهای شخصیتی بیش از دیگران در معرض آسیبهای روانتنی، اضطراب مزمن و افسردگی قرار دارند.
در ادامه چهار ویژگی بسیار رایج را بررسی میکنیم؛ چهار الگویی که اگر در خود یا اطرافیانت میبینی، لازم است کمی بیشتر مراقب سلامت روانت باشی.
⸻
۱. افرادی که نیازهای دیگران را به نیازهای خود ترجیح میدهند
این افراد همیشه «در دسترس»اند؛ همیشه کمک میکنند، همیشه پاسخگو هستند و هیچوقت «نه» نمیگویند.
در ظاهر مهربانیِ تحسینبرانگیز است، اما در روانشناسی به آن الگوی فداکاری ناسالم یا People Pleasing میگویند.
چرا این افراد زودتر بیمار میشوند؟
• بدن در حالت «همیشه آمادهی خدمت» وارد استرس مزمن میشود.
• هیجانهای سرکوبشده تبدیل به مشکلات سیستم ایمنی، گوارش و سردردهای مزمن میشوند.
• مغز یاد میگیرد ارزش فرد = خدمت به دیگران، و این باعث فروپاشی عزتنفس میشود.
⸻
۲. افرادی که خود را با نقشها و وظایفشان تعریف میکنند، نه با نیازهای شخصی
این افراد هویتشان را در قالب «مادر خوب»، «کارمند نمونه»، «همسر حمایتگر» یا «دوست قابلاعتماد» تعریف میکنند.
وقتی از نقشها جدا شوند، احساس تهی بودن میکنند.
آسیبهای پنهان این الگو
• از بدن و احساسات خود غافل میشوند.
• در بلندمدت دچار بیمعنایی، افسردگی عملکردی و احساس خستگی عمیق میشوند.
• بدن به دلیل نبود تعادل، به شکل بیماریهای روانتنی واکنش نشان میدهد.
⸻
۳. افراد بیش از حد مهربان که خشم سالم را سرکوب میکنند
این افراد از ترس ناراحت کردن دیگران، خشم را در خود «حبس» میکنند.
چرا خطرناک است؟
مطالعات نشان میدهد سرکوب خشم به:
• افزایش فشار خون
• مشکلات قلبی
• اختلالات گوارشی
• و حتی اختلالات اضطرابی و حملات پانیک
منجر میشود.
بدن خشم را فراموش نمیکند؛ فقط شکلش را تغییر میدهد.
⸻
۴. افرادی که خود را مسئول احساسات دیگران میدانند
این افراد باور دارند که باید همه را خوشحال نگه دارند. اگر کسی ناراحت شود، خود را مقصر میدانند.
پیامدهایش چیست؟
• اضطراب اجتماعی پنهان
• احساس همیشگی ناکافی بودن
• فرسودگی هیجانی
• و در نهایت: از دست دادن انرژی روانی و بروز بیماریهای جسمی
⸻
چرا این افراد سریعتر دچار بیماریهای روانی و جسمی میشوند؟
طبق تحقیقات سلامت روان، بدن و ذهن همیشه با هم در ارتباطاند.
وقتی فرد:
• نیازهای خود را نادیده میگیرد
• بار احساسی سنگینی حمل میکند
• خود را مسئول همه چیز میبیند
• و اجازهی بروز خشم سالم نمیدهد
بدن بهمرور وارد حالت فرسودگی سیستم عصبی میشود.
این حالت زمینهساز بیماریهای زیر است:
• اضطراب و افسردگی
• سندرم فرسودگی روانی (Burnout)
• دردهای عضلانی و میگرن
• اختلالات گوارشی
• مشکلات خواب
• ضعف سیستم ایمنی
⸻
چگونه از این چرخه آسیب بیرون بیاییم؟
راهکارهای ساده اما علمی:
۱. مرزبندی سالم
نه گفتن = احترام به خود
مرزبندی، اولین داروی پیشگیری از فرسودگی است.
۲. مراقبت هیجانی
نوشتن احساسات، بیان خشم در قالب سالم، و صحبت با یک متخصص از بروز بیماریها جلوگیری میکند.
۳. اولویت دادن به نیازهای خود
بدن پیام میدهد؛ باید شنیده شود.
خواب، تغذیه، استراحت و آرامش حق شماست، نه جایزه.
۴. بازتعریف هویت
تو فقط نقشهایت نیستی.
تو یک انسان با نیاز، احساس، آرزو و حقِ مراقبت شدن هستی.
⸻
جمعبندی
بسیاری از افرادی که دچار بیماریهای جسمی و روانی میشوند، در واقع سالها احساسات خود را نادیده گرفتهاند.
مهربانی زیباست، اما وقتی از خودت شروع شود.
فرسودگی نشانه ضعف نیست؛ نشانهی این است که مدتها به تنهایی جنگیدهای.
اگر این نشانهها را در خودت میبینی، زمانش رسیده برای سلامت روانت ارزش قائل شوی
و اگر متخصص هستی، این مقاله میتواند نقطهی شروع خوبی برای آگاهیرسانی باشد.
طوفان معافی روانشناس مثبت نگری
1 دیدگاه
به گفتگوی ما بپیوندید و دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.
سلام وعرض ادب ، سپاسگزارم مطالب عالی و کاربردی هست و در پزشکی و عرفان ، مصداقش رو مطالعه کردم و دقیقا همه بیماریها از ذهن ناسالم که ورودیهای منفی دریافت کرده نشات میگیرد و بالعکس
شاعرمعروف مولانا زیبا فرمودن :
تن زجان و جان زتن مستور نیست
لیک کس را دیدجان (یعنی آن جان ، روح)نور نیست معنی شعرتاثیرپذیری جسم بر روح و تأثیرپذیری روح از جسم هست که ذهن هم دراین مجموعه میگنجد***